Bộ giáo dục và đào tạo Bộ quốc phòng
Học viện chính trị
[]
đỗ văn ngoan
Quan hệ thống nhất - đa dạng trong
phát triển môi trờng văn hoá quân sự
ở các trờng sĩ quan quân đội nhân dân
Việt Nam hiện nay
Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng
và duy vật lịch sử
Mã số: 62 22 80 05
Tóm tắt luận án tiến sĩ triết học
H nội 2009
Công trình đợc hon thnh tại
Học viện chính trị - bộ quốc phòng
Ngời hớng dẫn khoa học: 1. PGS, TS. Văn Đức Thanh
2. TS. Đào Văn Tiến
Phản biện 1: PGS, TS Lê Quý Đức
Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh
Phản biện 2:
PGS, TS Nguyễn Vĩnh Thắng
Viện Khoa học Xã hội và Nhân văn quân sự
Phản biện 3: PGS, TS Đặng Hữu Toàn
Viện Triết học
Luận án đã đợc bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án tiến sĩ
cấp Nhà nớc theo Quyết định số 4133/QĐ-BGDĐT
ngày 16 tháng 6
năm 2009, họp tại Học viện Chính trị
vào hồi 08 giờ ngày 15 tháng 8 năm 2009
Có thể tìm hiểu luận án tại:
- Th viện Quốc gia
- Th viện Học viện Chính trị
danh mục công trình khoa học của tác giả
đ công bố có liên quan đến đề ti
1. Đỗ Văn Ngoan (2002), Phát triển nhân cách học viên đào tạo ở
trờng sĩ quan Lục quân 2 hiện nay từ góc độ văn hoá,
Thông tin khoa học giáo dục - huấn luyện, Trờng sĩ quan
Lục quân 2, số 1, tr 16-17.
2. Đỗ Văn Ngoan (2003), Xây dựng thế trận lòng dân trong chiến
tranh bảo vệ Tổ quốc trong tơng lai Thông tin khoa học giáo
dục - huấn luyện, Trờng sĩ quan Lục quân 2, số 4, tr 30-33.
3. Đỗ Văn Ngoan (2006), Tổng quan các bài học kinh nghiệm lịch
sử trong sự nghiệp giải phóng, bảo vệ Thăng Long, Hà Nội,
Mã số, KX 09 04 06, Chủ nhiệm đề tài, PGS.TS Văn Đức
Thanh, Thuộc đề tài khoa học cấp Nhà nớc, Mã số KX 09 04.
4. Đỗ Văn Ngoan (2007), Xây dựng môi trờng văn hoá trong các
nhà trờng quân đội, Tạp chí Nhà trờng quân đội, Cục Nhà
trờng, Bộ Tổng tham mu, số 3 (tháng 5-6/2007, tr.39 - 40.
5. Đỗ văn Ngoan (2007), Nhân cách chính uỷ, chính trị viên nhìn từ
khía cạnh văn hoá, Tạp chí Khoa học và chiến thuật, Trờng
sĩ quan Lục quân 2, số 01 6/2007, tr.76 -80.
6. Đỗ Văn Ngoan (2008), Phơng thức định hình văn hoá và sự tác
động đến quá trình phát triển môi trờng văn hoá quân sự,
Tạp chí Giáo dục lý luận chính trị quân sự,
Học viện Chính
trị quân sự, số 3, tr. 71-74.
24
phơng thức cơ bản đó bảo đảm cho MTVHQS ở các trờng sĩ quan phát
triển đúng định hình, đúng định hớng hớng, thực sự là pháo đài vững
chắc về chính trị t tởng, góp phần thực hiện nhiệm vụ giáo dục - đào
tạo và yêu cầu bảo vệ và xây dựng Tổ quốc trong tình mới.
5. Giải quyết quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát triển
MTVHQS ở các trờng sĩ quan là một thành tựu quan trọng nổi bật
của các trờng sĩ quan trong thời gian qua, góp phần xứng đáng vào
sự phát triển ổn định MTVHQS ở nhà trờng, nâng cao chất lợng
giáo dục - đào tạo, định hớng phát triển nhân cách quân nhân. Tuy
nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt đợc vẫn còn tồn tại một số
khuyết điểm, yếu kém, bất cập cha tơng xứng với tầm vóc, qui mô
và yêu cầu phát triển và yêu cầu nhiệm vụ giáo dục - đào tạo đội ngũ
sĩ quan trong tình hình mới. Trong những năm tới, sự phát triển của
tình hình kinh tế - xã hội bên cạnh những thuận lợi vẫn còn tiềm ẩn
những yếu tố bất trắc, khó lờng. Việc phân tích những nhân tố ảnh
hởng đến giải quyết quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát triển
MTVHQS là cơ sở dự báo xu hớng vận động của quan hệ đó trong
thực tiễn để mỗi nhà trờng xác định phơng hớng, nhiệm vụ nhằm
triển khai, tổ chức thực hiện góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ
giáo dục - đào tạo của mỗi nhà trờng trong thời gian tới.
6. Đề xuất các nhóm giải pháp cơ bản giải quyết quan hệ thống nhất
- đa dạng trong phát triển MTVHQS ở các trờng sĩ quan hiện nay:
nhóm giải pháp xác lập định hình văn hoá; nhóm giải pháp tăng cờng
định hớng giá trị và nhóm giải pháp quản lý sự thúc đẩy và kiềm toả
văn hoá. Mỗi nhóm giải pháp vừa là một chỉnh thể thống nhất, vừa
quan hệ ràng buộc, phụ thuộc, tác động qua lại với các nhóm giải pháp
khác. Việc giải quyết tốt các nhóm giải pháp này sẽ góp phần nâng cao
chất lợng văn hoá ở các trờng sĩ quan, tạo điều kiện nâng cao chất
lợng giáo dục - đào tạo của mỗi nhà trờng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
1
Mở đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Xây dựng môi trờng văn hoá quân sự (MTVHQS) đang là yêu cầu
khách quan đặt ra trong tổng thể quá trình xây dựng quân đội cách
mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bớc hiện đại, trớc hết là xây dựng
về chính trị, tạo cơ sở nền tảng giữ vững sự ổn định trận địa chính trị t
tởng trong quân đội. Đối với các trờng sĩ quan, nơi trực tiếp đào tạo
đội ngũ cán bộ - những ngời kế tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc trong tơng lai, yêu cầu đó lại có tầm quan trọng đặc biệt, nhất là
trong bối cảnh toàn cầu hoá; sự ảnh hởng của các kênh tác động từ
phía môi trờng xã hội đang chứa đựng những khía cạnh phức tạp. Bởi
vậy, một trong những vấn đề đặt ra hiện nay đối với quá trình phát triển
MTVHQS nói chung, MTVHQS ở các trờng sĩ quan nói riêng là phải
đồng thời vừa khẳng định đợc những chân giá trị truyền thống của dân
tộc, văn hoá quân sự Việt Nam, vừa tiếp thu những tinh hoa văn hoá
nhân loại. Vấn đề đó chỉ đợc giải quyết khi các chủ thể MTVHQS
nhận thức và vận dụng sáng tạo các quy luật và những vấn đề có tính
qui luật phát triển văn hoá phù hợp với môi trờng hoạt động quân sự.
Trong đó, việc nhận thức và giải quyết đúng quan hệ thống nhất - đa
dạng trong phát triển MTVHQS có tầm quan trọng đặc biệt.
Một trong những đặc trng cơ bản của văn hoá là tính phổ quát và
tính bản sắc, vừa chứa đựng những giá trị chân, thiện, mỹ chung của
nhân loại, vừa chứa đựng những đặc điểm, sắc thái riêng của mỗi dân
tộc, khẳng định bản sắc, truyền thống của mỗi cộng đồng, dân tộc, mặt
khác, trong quá trình phát triển, tính phổ quát và tính bản sắc của văn
hoá còn đợc thể hiện ở tính kế thừa và phát triển, qua đó làm giàu
thêm, phong phú thêm văn hoá của mỗi dân tộc. Nếu không chú ý giải
quyết hài hoà quan hệ ấy thì có thể dẫn đến kìm hãm sự phát triển của
mỗi cộng đồng văn hoá, cũng nh của từng môi trờng văn hoá
(MTVH) nhất định. Đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hoá hiện nay. Vì
2
vậy, việc giải quyết đúng đắn quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát
triển MTVHQS không những cho phép gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc
trong quá trình hiện đại hoá MTVHQS, mà còn làm cho MTVHQS ở
các trờng sĩ quan thực sự trở thành pháo đài vững chắc về chính trị t
tởng, đồng thời là nơi tiếp nhận những chuẩn mực giá trị mới hoà
nhập với mặt bằng chung của giáo dục trong nớc và quốc tế, đáp ứng
yêu cầu nhiệm vụ đào tạo đội ngũ cán bộ vừa hồng vừa chuyên cho
quân đội và Tổ quốc.
Thực hiện Cuộc vận động xây dựng MTVH trong các đơn vị
quân đội do Tổng cục Chính trị phát động và thực hiện Nghị quyết
86/NQ-ĐUQSTW Về công tác giáo dục - đào tạo trong tình hình
mới, trong những năm qua, MTVHQS trong các trờng sĩ quan đã
đợc xác lập, từng bớc củng cố về nhiều mặt và đã phát huy vai trò
quan trọng trong giáo dục - đào tạo, định hớng phát triển nhân
cách đội ngũ học viên sĩ quan. Tuy nhiên, bên cạnh những u điểm,
những cách làm hay, sáng tạo, vẫn còn bộc lộ những biểu hiện lệch
lạc, phiến diện, cha bắt kịp xu thế phát triển của thời đại và yêu
cầu giáo dục - đào tạo, do đó không chỉ làm hạn chế chất lợng đời
sống văn hoá bộ đội, mà còn ảnh hởng không nhỏ đến chất lợng
giáo dục - đào tạo của các nhà trờng. Nguyên nhân cơ bản của tình
trạng đó là do cha nhận thức, vận dụng đúng qui luật và những vấn
đề có tính qui luật phát triển văn hoá, đặc biệt là cha nhận thức và
giải quyết đúng quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát triển
MTVHQS ở các trờng sĩ quan, dẫn đến có những bộ phận, những
thời điểm hoặc quá nhấn mạnh đến phát triển thống nhất của
MTVHQS, hoặc buông lỏng, thả nổi Tình trạng trên nếu chậm
đợc khắc phục sẽ trực tiếp làm giảm sút chất lợng giáo dục - đào
tạo đội ngũ sĩ quan trong tình hình mới.
Từ những vấn đề lý luận và thực tiễn trên cho thấy, việc nghiên
cứu cơ bản, hệ thống Quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát
23
Kết luận
1. Thống nhất - đa dạng là thuộc tính bản chất của văn hoá, với
tính cách quá trình phát triển những lực lợng bản chất ngời ngay
trong con ngời, cộng đồng ngời xét theo cả chiều đồng đại lẫn theo
chiều lịch đại. Điều đó làm cho văn hoá vừa mang tính phổ quát vừa
mang tính bản sắc, vừa thống nhất vừa đa dạng. Nguyên lý cơ bản đó
trực tiếp qui định quan hệ thống nhất - đa dạng của sự phát triển
MTVH và MTVHQS. Tuy nhiên, do tính chất, nhiệm vụ đặc thù nên
quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát triển MTVHQS cũng có
những biểu hiện đặc thù riêng của nó.
2. MTVHQS ở các trờng sĩ quan là sự tích hợp giữa MTVHQS
với môi trờng s phạm quân sự hình thành nên một môi trờng đặc
thù đó là MTVH s phạm quân sự. Chính đặc thù đó qui định quan hệ
thống nhất - đa dạng trong phát triển MTVHQS ở các trờng sĩ quan,
phản ánh đặc trng bản chất của quá trình dạy chữ, rèn ngời trong
quân đội.
3. Thực chất quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát triển
MTVHQS ở các trờng sĩ quan hiện nay là một chu trình biện chứng,
vừa liên hệ, ràng buộc, tác động qua lại lẫn nhau; thúc đẩy; chuyển
hoá lẫn nhau theo những cơ chế riêng của nó. Điều đó cho phép
MTVHQS ở các trờng sĩ quan trong khi vẫn không ngừng mở rộng
giao lu với MTVH xã hội qua đó tiếp nhận, làm giàu thêm, phong
phú thêm các giá trị văn hoá quân sự nhng vẫn không làm mất đi
tính riêng biệt, độc đáo của MTVHQS.
4. Tác động của quan hệ thống nhất - đa dạng diễn ra đồng thời đến
các phơng diện của MTVHQS theo những phơng thức nhất định:
phơng thức định hình văn hoá; phơng thức định hớng giá trị và
phơng thức thúc đẩy và kiềm toả văn hoá. Sự tác động đồng bộ của các
22
các hình thức huấn luyện thực tiễn nh diễn tập, hành quân dã ngoại
phù hợp với từng đối tợng, từng chuyên ngành đào tạo.
4.3. Nhóm giải pháp quản lý sự thúc đẩy và kiềm toả trong
phát triển môi trờng văn hoá quân sự ở các trờng sĩ quan
Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
4.3.1. Nâng cao năng lực nhận thức, tổ chức thực hiện của các tổ
chức lnh đạo, chỉ huy trong phát triển môi trờng văn hoá quân sự
ở các trờng sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Đổi mới toàn diện nhận thức của các cấp uỷ đảng, tổ chức chỉ huy
về xây dựng, phát triển MTVHQS thống nhất - đa dạng ngang tầm
mục tiêu, yêu cầu đào tạo đội ngũ sĩ quan trong thời kỳ mới.
Đổi mới phơng thức quản lý văn hoá theo hớng tăng cờng công
tác quản lý văn hoá theo hớng tập trung, thống nhất, tạo ra sự phối
hợp đồng bộ, hiệu quả của các cơ quan, đơn vị trong toàn trờng,
đồng thời đa dạng hoá các hoạt động quản lý văn hoá theo hớng
hớng mạnh về cơ sở, phát huy mọi tiềm năng sáng tạo, chủ động của
đơn vị cơ sở,
4.3.2. Kết hợp chặt chẽ giữa mở rộng giao lu văn hoá với
phòng chống có hiệu quả mọi sự thẩm lậu của các phản giá trị
Đây là vấn đề có tính nguyên tắc trong phát triển MTVHQS nói
chung, ở các trờng sĩ quan nói riêng. Vì thế, để thực hiện giải pháp
này có hiệu quả, yêu cầu quá trình mở rộng giao lu văn hoá ở các
trờng sĩ quan hiện nay phải đồng thời giải quyết tốt quan hệ: dân tộc
và quốc tế; truyền thống hiện đại; giữa mở rộng giao lu văn hoá với
tăng cờng, củng cố trận địa chính trị t tởng, phòng chống có hiệu
quả mọi thủ đoạn lợi dụng văn hoá, tự do t tởng để tuyên truyền đa
nguyên chính trị, đòi phi chính trị hoá quân đội
3
triển MTVHQS ở các trờng sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam
(QĐNDVN) hiện nay vừa là vấn đề cơ bản, lâu dài, vừa có ý nghĩa
lý luận và thực tiễn cấp bách.
2. Mục đích, nhiệm vụ, đối tợng và phơng pháp nghiên cứu
* Mục đích: Từ góc độ triết học văn hoá, luận giải một cách có hệ
thống những vấn đề lý luận và thực tiễn về mối quan hệ thống nhất - đa
dạng trong phát triển MTVHQS ở các trờng sĩ quan hiện nay, trên cơ sở
đó đề xuất những giải pháp mang tính định hớng cho việc tiếp tục phát
triển MTVHQS ở các trờng sĩ quan đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu
đào tạo đội ngũ sĩ quan quân đội trong tình hình mới.
* Nhiệm vụ:
- Xây dựng cơ sở lý luận khoa học để tiếp tục phát triển, hoàn thiện
MTVHQS ở các trờng sĩ quan QĐNDVN.
- Phân tích tác động của quan hệ thống nhất - đa dạng đến các
phơng diện phát triển của MTVHQS ở các trờng sĩ quan, trên cơ sở
đó luận giải phơng thức tác động của quan hệ thống nhất - đa dạng
đến phát triển MTVHQS ở các trờng sĩ quan QĐNDVN.
- Đánh giá tình hình giải quyết quan hệ thống nhất - đa dạng trong
phát triển MTVHQS ở các trờng sĩ quan QĐNDVN hiện nay.
- Đề xuất các giải pháp cơ bản giải quyết quan hệ thống nhất - đa dạng
trong phát triển MTVHQS ở các trờng sĩ quan QĐNDVN hiện nay.
* Khách thể và đối tợng nghiên cứu:
- Khách thể nghiên cứu của luận án là MTVHQS ở các trờng sĩ
quan QĐNDVN hiện nay.
- Đối tợng nghiên cứu của luận án là quan hệ thống nhất - đa dạng
trong phát triển MTVHQS ở các trờng sĩ quan QĐNDVN hiện nay.
* Phơng pháp nghiên cứu
Trên cơ sở hệ thống phơng pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện
chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, phơng pháp nghiên cứu cơ bản,
xuyên suốt là phơng pháp tiếp cận giá trị văn hoá quân sự, đồng thời
4
sử dụng các phơng pháp chung trong nghiên cứu khoa học nh phân
tích và tổng hợp; khái quát hoá, trừu tợng hoá; phơng pháp hệ thống
- cấu trúc; khảo sát - điều tra xã hội học; phơng pháp chuyên gia để
phân tích, thẩm định những vấn đề lý luận, thực tiễn đặt ra.
3. Những đóng góp mới về khoa học
- Đa ra cách tiếp cận mới về MTVHQS ở các trờng sĩ quan
Quân đội nhân dân Việt Nam đó là sự tích hợp giữa MTVH, môi
trờng quân sự và môi trờng s phạm quân sự hình thành nên một
môi trờng đặc thù: MTVHSPQS. Qua đó, bớc đầu xây dựng cơ sở
lý luận khoa học để luận giải quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát
triển MTVHQS ở các trờng sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam.
- Luận giải phơng thức tác động của quan hệ thống nhất - đa dạng
đến phát triển MTVHQS ở các trờng sĩ quan Quân đội nhân dân Việt
Nam: phơng thức định hình văn hoá; phơng thức định hớng giá trị và
phơng thức thúc đẩy và kiềm toả văn hoá. Sự tác động đồng bộ của các
phơng thức đó bảo đảm cho MTVHQS ở các trờng sĩ quan phát triển
đúng định hình, đúng định hớng hớng, thực sự là pháo đài vững chắc
về chính trị t tởng trong quân đội.
- Xây dựng hệ thống những giải pháp mang tính định hớng cho
việc tiếp tục phát triển MTVHQS ở các trờng sĩ quan Quân đội nhân
dân Việt Nam hiện nay: nhóm giải pháp định hình văn hoá; nhóm giải
pháp định hớng giá trị và nhóm giải pháp thúc đẩy và kiềm toả trong
phát triển môi trờng văn hoá quân sự ở các trờng sĩ quan Quân đội
nhân dân Việt Nam hiện nay nhằm góp phần nâng cao chất lợng văn
hoá ở các trờng sĩ quan, tạo điều kiện nâng cao chất lợng giáo dục -
đào tạo của mỗi nhà trờng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
4. ý nghĩa của luận án
- Góp phần làm sâu sắc thêm lý luận triết học văn hoá về mối quan
hệ thống nhất - đa dạng trong phát triển các cộng đồng văn hoá.
21
quân sự của quân nhân, từ học tập, huấn luyện, sinh hoạt, vui chơi giải
trí , phù hợp với trình độ, khả năng nhận thức của mỗi quân nhân
nhằm chuyển hoá quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục.
4.2.2. Kết hợp giữa phát triển môi trờng văn hoá quân sự đa
dạng với định hớng phát triển năng lực trí tuệ, t duy khoa học
Là một tiêu chuẩn không thể thiếu trong nhân cách của ngời cán
bộ, phản ánh tầm nhận thức các mối quan hệ chính trị - xã hội, khả
năng ứng xử, hiệu quả hoạt động thực tiễn quân sự, lối sống, phong
cách giao tiếp, khả năng tổ chức tập hợp, giáo dục, huấn luyện bộ đội,
quan hệ quân - dân Đa dạng hoá môi trờng chính nhằm khuyến
khích quân nhân tham gia ngày càng nhiều vào các hoạt động thực
tiễn quân sự của nhà trờng, phát huy tính tích cực, tự giác, sáng tạo
trong học tập, nghiên cứu, rèn luyện trong thực tiễn quân sự, biết vận
linh hoạt phù hợp với từng điều kiện, hoàn cảnh cụ thể.
Từng bớc đổi mới, rà soát lại nội dung, chơng trình, qui trình,
phơng pháp đào tạo, mạnh dạn lọc bỏ, bổ sung thêm những nội dung
mới Đa dạng hoá các hình thức tổ chức học tập và tự học tập,
nghiên cứu của cán bộ, giáo viên và học viên, phát huy vai trò của các
cơ sở vật chất trong quá trình giáo dục - đào tạo.
4.2.3. Đa dạng hoá các hình thức hoạt động thực tiễn quân sự
với định hớng phát triển kỹ năng, năng lực hoạt động thực tiễn,
nghề nghiệp quân sự
Kỹ năng, năng lực hoạt động thực tiễn, nghề nghiệp quân sự của
quân nhân đợc hình thành, phát triển thông qua hoạt động thực tiễn
của họ trong môi trờng quân sự. Vì thế cần có những biện pháp khoa
học đa quân nhân tham gia ngày càng nhiều các hoạt động thực tiễn
từ sinh hoạt, học tập, văn hoá văn nghệ, vui chơi giải trí, diễn đàn, huấn
luyện quân sự qua đó rèn luyện khả năng phán đoán, phân tích tình
hình, nhanh, nhạy, chính xác trong xử lý các tình huống. Tăng cờng
20
Quân sự Trung ơng, Bộ Quốc phòng và của Tổng cục Chính trị, nhằm
bảo đảm cho quá trình xây dựng, phát triển MTVHQS diễn ra đúng
hớng, sát mục tiêu, yêu cầu đào tạo, tạo sự đồng thuận về không gian
văn hoá giữa các trờng sĩ quan nhằm hớng đến thực hiện mục tiêu
chung. Đồng thời cần căn cứ vào đặc điểm, nhiệm vụ đào tạo, cơ sở vật
chất - văn hoá hiện có, điều kiện kinh tế xã hội khu vực đóng quân, sắc
thái văn hoá quân nhân để có cách làm phù hợp.
4.1.3. Phát triển môi trờng văn hoá quân sự thống nhất với
phát triển, hoàn thiện môi trờng dạy học, nghiên cứu khoa học đa
dạng của giáo viên và học viên
Để thực hiện giải pháp này có hiệu quả, thực sự đi vào chiều sâu,
trớc hết đòi hỏi quá trình phát triển MTVHQS ở các trờng sĩ quan hiện
nay phải gắn liền với phát triển, hoàn thiện môi trờng học tập, nghiên
cứu khoa học đa dạng của quân nhân, biến quá trình xây dựng, phát triển
MTVHQS thành quá trình xây dựng, phát triển MTVH s phạm quân sự,
nhằm huy động tối đa mọi nguồn lực, cơ sở vật chất văn hoá vào thực
hiện nhiệm vụ của nhà trờng. Tăng cờng mở rộng quan hệ hợp tác,
giao lu với các trờng đại học trong hệ thống giáo dục quốc dân,
từng bớc hiện đại hoá tri thức, công nghệ dạy học.
4.2. Nhóm giải pháp tăng cờng định hớng giá trị trong
phát triển môi trờng văn hoá quân sự ở các trờng sĩ quan
Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
4.2.1. Phát triển môi trờng văn hoá quân sự đa dạng với tăng
cờng định hớng chính trị t tởng, đạo đức, lối sống quân nhân
Quá trình phát triển MTVHQS ở các trờng sĩ quan hiện nay phải
đồng thời hớng đến phát triển, hoàn thiện môi trờng dạy - học,
nghiên cứu khoa học, môi trờng giáo dục chính trị t tởng, đạo đức
lối sống, kỷ luật Cùng với đa dạng hoá MTVHQS, cần đa dạng hoá
các hình thức giáo dục, tuyên truyền, định hớng chính trị t tởng,
từng bớc lồng ghép các hoạt động đó vào các hoạt động thực tiễn
5
- Luận án cung cấp những luận cứ khoa học nhằm phát triển
MTVHQS ở các trờng sĩ quan QĐNDVN theo đúng định hớng tiên
tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, góp phần nâng cao chất lợng giáo dục -
đào tạo ở các trờng sĩ quan hiện nay.
- Luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy,
nghiên cứu trong các Học viện, Nhà trờng quân đội.
5. Kết cấu của luận án
Luận án gồm phần mở đầu; 4 chơng (9 tiết); kết luận; danh mục
công trình nghiên cứu của tác giả; danh mục tài liệu tham khảo và
phụ lục.
6
Chơng 1
Tình hình nghiên cứu v thực chất quan hệ
thống nhất - đa dạng trong phát triển
môi trờng văn hoá quân sự ở các trờng
sĩ quan quân đội nhân dân Việt Nam
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và phơng pháp tiếp cận
thống nhất - đa dạng của văn hoá, môi trờng văn hoá và môi
trờng văn hoá quân sự
1.1.1. Tình hình nghiên cứu quan hệ thống nhất - đa dạng trong
phát triển văn hoá, môi trờng văn hoá và môi trờng văn hoá
quân sự
Về lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, t tởng Hồ Chí Minh và
quan điểm của Đảng ta: Trong các tác phẩm của mình, C.Mác -
Ph.Ăngghen - V.I.Lênin luôn coi văn hoá là một lĩnh vực rộng lớn
của đời sống xã hội. Theo đó, nói tới văn hoá là nói tới những lực lợng
bản chất ngời, vì sự giải phóng toàn diện của con ngời, xã hội.
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta và Chủ tịch
Hồ Chí Minh ngay từ đầu đã khẳng định nền văn hoá mà chúng ta xây
dựng là nền văn hoá thống nhất trong đa dạng của các cộng đồng dân
tộc Việt Nam, vì sự phát triển toàn diện của con ngời cả về chính trị,
t tởng, trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo. T tởng đó
không ngừng đợc bổ sung và ngày càng hoàn thiện cả về mô hình lẫn
nội dung qua các kỳ Đại hội của Đảng. Điều này thể hiện tầm nhìn
chiến lợc của Đảng ta trong tiến trình hội nhập và giao lu quốc tế
trong điều kiện mới, hoà nhập nhng không hoà tan, hội nhập nhng
không nhất thể hoá. Đây là những t tởng cơ bản, đặt nền móng để
nghiên cứu quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát triển văn hoá,
MTVH và MTVHQS.
Các công trình nghiên cứu ở nớc ngoài, liên quan đến nhận
thức và giải quyết quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát triển văn
19
Chơng 4
Một số giải pháp cơ bản giải quyết quan hệ
thống nhất - đa dạng trong phát triển
môi trờng văn hoá quân sự ở các trờng sĩ
quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
4.1. Nhóm giải pháp xác lập định hình văn hoá trong phát
triển môi trờng văn hoá quân sự ở các trờng sĩ quan Quân đội
nhân dân Việt Nam hiện nay
4.1.1. Kết hợp giữa gìn giữ, bảo vệ và phát huy các giá trị văn
hoá truyền thống của dân tộc, văn hoá quân sự Việt Nam với chủ
động tiếp nhận các giá trị văn hoá hiện đại phù hợp với mục tiêu,
yêu cầu đào tạo
Bảo vệ, tôn tạo và phát triển các giá trị văn hoá truyền thống dân
tộc, quân đội và của nhà trờng phải gắn với khai thác có hiệu quả
các giá trị văn hoá, nhất là các giá trị văn hoá quân sự Việt Nam.
Thờng xuyên giáo dục, nâng cao ý thức gìn giữ, tôn tạo, phát triển,
bảo vệ các hệ giá trị văn hoá dân tộc, quân đội và của nhà trờng, lấy
đó làm cơ sở để chọn lựa, tiếp thu các giá trị mới của thời đại.
Phát huy vai trò, trách nhiệm của các cấp uỷ đảng, đội ngũ cán bộ
chủ trì trong triển khai giáo dục, nâng cao trình độ thởng thức, tiếp
nhận văn hoá của cán bộ, chiến sĩ.
Đổi mới cơ chế hoạt động của các thiết chế văn hoá quân sự, phòng
chống có hiệu quả sự thẩm lậu của các phản giá trị, xu hớng lợi
dụng văn hoá để chống phá ta về chính trị t tởng.
4.1.2. Kết hợp giữa phát triển môi trờng văn hoá quân sự thống
nhất với đa dạng hoá các giá trị văn hoá phù hợp với đặc điểm,
nhiệm vụ và điều kiện hiện có của mỗi nhà trờng
Giải pháp này yêu cầu trong quá trình phát triển MTVHQS ở các
trờng sĩ quan phải đợc thực hiện nhất quán, đồng bộ trên cơ sở những
nội dung đã đợc xác định trong các Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng uỷ
18
QĐNDVN hiện nay có thể đợc tiếp cận trên nhiều bình diện khác
nhau nh: các nhân tố khách quan và chủ quan; trực tiếp và gián tiếp;
một chiều hay nhiều chiều , ở đây luận án tiếp cận với t cách là các
nhân tố bên trong và bên ngoài.
Sự tác động của cuộc cách mạng khoa học công nghệ, của toàn cầu
hoá và hội nhập.
Sự tác động của kinh tế thị trờng và âm mu lợi dụng văn hoá để chống
phá ta trên lĩnh vực chính trị t tởng của các thế lực thù địch, phản động.
Sự phát triển của nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc và giáo dục
- đào tạo trong tình hình mới.
Khả năng nhận thức và giải quyết trong thực tiễn của các chủ thể
MTVHQS ở các trờng sĩ quan.
Nhận thức đúng các nhân tố ảnh hởng là cơ sở để đa ra những dự
báo xu hớng vận động của quan hệ đó trong thực tiễn, từ đó đề ra chủ
trơng, biện pháp sát đúng nhằm giảm thiểu tối đa những tác động tiêu
cực, phát huy những nhân tố tích cực trong phát triển MTVHQS ở các
nhà trờng hiện nay.
3.2.2. Những yêu cầu mới giải quyết quan hệ thống nhất - đa
dạng trong phát triển môi trờng văn hoá quân sự ở các trờng sĩ
quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Giải quyết quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát triển
MTVHQS ở các trờng sĩ quan phải đợc đặt trong tổng thể của quá
trình phát triển MTVH xã hội thống nhất - đa dạng.
Giải quyết quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát triển
MTVHQS ở các trờng sĩ quan hiện nay phải đặt trong mối quan hệ
giữa truyền thống và hiện đại, phổ quát và bản sắc.
Giải quyết quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát triển MTVHQS
ở các trờng sĩ quan hiện nay phải bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo, định
hớng của Đảng uỷ Quân sự Trung ơng, Bộ Quốc phòng, Tổng cục
Chính trị, đồng thời phát huy tính chủ động sáng tạo của các chủ thể
MTVHQS ở các trờng sĩ quan.
7
hoá có các công trình nghiên cứu của V.P.Tugarinốp (1996) Tự nhiên
- văn minh - con ngời; Sinh thái nhân văn của Georges Olivier
(1992); Tiếng chuông cảnh tỉnh cho thế kỷ XXI của D.I-ke-đa và
A.Péc-xây (1993); Làn sóng thứ ba của A.Toffler (1996); Thách
thức của sự định hớng phát triển của ấn Độ của Ashoke Chatterjee
(1996); Trân trọng bản sắc văn hoá và tính sáng tạo của các nền văn
hoá địa phơng của Kawada Junzo (1996); Sự phát triển văn hoá,
xã hội trong bối cảnh tăng trởng kinh tế ở Châu á của Ogura
Kazuo (1996) Tuy góc độ tiếp cận khác nhau, nhng các nhà
nghiên cứu đều thừa nhận: bản chất của văn hoá là sáng tạo, sự sáng
tạo đó không chỉ diễn ra trong bản thân nội tại của mỗi nền văn hoá,
mà còn là sự tích hợp những giá trị trong các nền văn hoá khác thông
qua giao lu, hợp tác văn hoá. Vì thế, để giữ vững sự phát triển ổn
định của văn hoá, nhất thiết phải giải quyết hài hoà quan hệ giữa tính
phổ quát - bản sắc, truyền thống - hiện đại, thống nhất - đa dạng.
Các công trình nghiên cứu ở trong nớc, xung quanh vấn đề về
văn hoá, qui luật phát triển văn hoá, quan hệ giữa phổ quát - bản sắc,
truyền thống - hiện đại, thống nhất - đa dạng văn hoá có công trình
nghiên cứu của Tổng cục Chính trị QĐNDVN về Văn hoá học
(2002), Văn hoá dân tộc trong quá trình mở cửa ở nớc ta hiện nay
(1996) của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ chí Minh; Văn hoá với sự
phát triển của xã hội Việt Nam theo định hớng xã hội chủ nghĩa
(1998) do GS Lê Quang Thiêm chủ biên; Bản sắc dân tộc của văn hoá
(1990) của Đỗ Huy và Trờng Lu; Văn hoá vì phát triển (1998) của
GS Phạm Xuân Nam; Văn hoá thẩm mỹ và sự phát triển con ngời Việt
Nam trong thế kỷ mới (2001) do PGS.TS Nguyễn Văn Huyên chủ biên;
Văn hoá Việt Nam và cách tiếp cận mới (1994) của Phan Ngọc; Bản
sắc dân tộc và hiện đại trong văn hoá (2000) của Hoàng Trinh; Các
dân tộc thiểu số Việt Nam: Văn hoá và phát triển (1996) của GS Phan
Hữu Dật Tuy mục đích nghiên cứu không hoàn toàn giống nhau,
8
nhng các tác giả đều đi đến khẳng định: Văn hoá là toàn bộ những giá
trị vật chất và tinh thần do con ngời sáng tạo trong lịch sử, khắc hoạ
nên truyền thống, cốt cách, bản lĩnh của mỗi dân tộc; sự phát triển văn
hoá vừa theo những qui luật chung, vừa theo những qui luật đặc thù văn
hoá, trong đó thống nhất - đa dạng, phổ quát - bản sắc, truyền thống -
hiện đại là đặc trng bản chất của phát triển văn hoá. Nhờ đó, văn hoá
của mỗi dân tộc không ngừng đợc làm giàu, phát triển nhng vẫn
giữ đợc truyền thống của mình.
Về văn hoá quân sự, có công trình nghiên cứu của PGS.TS Lê Văn
Quang và TS Văn Đức Thanh về Văn hoá quân sự Việt Nam (2002) đã
tiếp cận văn hoá quân sự với tính cách là một bộ phận đặc thù của văn hoá
xã hội. Từ đó khẳng định thống nhất - đa dạng, phổ quát - bản sắc, truyền
thống - hiện đại là những đặc trng cốt lõi của văn hoá quân sự Việt Nam.
Xung quanh vấn đề xây dựng MTVH, và MTVHQS có các công
trình của GS.TS Đỗ Huy Xây dựng môi trờng văn hoá từ góc nhìn giá trị
học (2001); Về xây dựng môi trờng văn hoá cơ sở (2004) của PGS.TS
Văn Đức Thanh; Nuôi dỡng giá trị văn hoá trong nhân cách ngời
chiến sĩ QĐNDVN(1999) của PGS.TS Đinh Xuân Dũng Khẳng định
MTVH và MTVHQS là kết quả của quá trình khách thể hoá và chủ thể
hoá các giá trị chân, thiện, mỹ theo những tiêu chí xã hội nhất định, là
cái nôi nuôi dỡng con ngời lớn lên về văn hoá, trí tuệ, nhân cách,
phong thái ứng xử Xây dựng MTVH thống nhất - đa dạng là điều kiện
thuận lợi để mỗi cá nhân tham gia ngày càng nhiều vào các hoạt động
xã hội, qua đó phát triển toàn diện nhân cách của họ.
Nhìn tổng quát, có thể khái quát hớng nghiên cứu chủ yếu của các
công trình đó trên các nội dung cơ bản:
Thứ nhất, văn hoá và MTVH là kết quả của quá trình chủ thể hoá và
khách thể hoá giá trị của con ngời trong những điều kiện lịch sử, xã
hội nhất định, gắn với các cộng đồng, dân tộc nhất định, khắc hoạ nên
cốt cách, truyền thống của mỗi cộng đồng, dân tộc.
17
giáo dục - đào tạo trong tình hình mới. Tuy nhiên, do cha xác định
rõ nội dung, phơng thức, trình tự và cách làm phù hợp với đặc điểm
của từng nhà trờng, từng đối tợng từ đó dẫn đến cách làm rập
khuôn, cứng nhắc.
3.1.3. Tình hình giải quyết quan hệ thống nhất - đa dạng theo
phơng thức thúc đẩy và kiềm toả nhằm phát triển môi trờng văn hoá
quân sự ở các trờng sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Việc triển khai, tổ chức thực hiện nhiệm vụ xây dựng, phát triển
MTVHQS đã từng bớc gắn với nhiệm vụ giáo dục - đào tạo và đặc
điểm kinh tế - văn hoá xã hội địa bàn khu vực đóng quân, chú trọng
kết hợp giữa phát triển MTVHQS với phát triển MTVH s phạm, môi
trờng giáo dục chính trị t tởng, đạo đức lối sống, rèn luyện kỷ luật
quân sự, xây dựng chính qui. Kiên quyết đấu tranh với các khuynh
hớng nhận thức lệch lạc, lợi dụng văn hoá để chống phá ta trên lĩnh
vực t tởng văn hoá.
Nguyên nhân cơ bản của những hạn chế trên là cha giải quyết
thoả đáng giữa phát triển văn hoá với xác lập một mô hình phát triển
MTVHQS; giữa phát triển văn hoá với tăng cờng định hớng giá trị;
giữa xây và chống, từ đó dẫn đến cách làm lúng túng, kém hiệu quả
cha đáp ứng đợc đòi hỏi của thực tiễn nhằm tạo sự chuyển biến
mạnh mẽ, toàn diện trong thực hiện nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, định
hớng phát triển nhân cách quân nhân ở các trờng sĩ quan hiện nay.
3.2. Những nhân tố ảnh hởng và yêu cầu mới giải quyết quan
hệ thống nhất - đa dạng trong phát triển môi trờng văn hoá quân
sự ở các trờng sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
3.2.1. Những nhân tố ảnh hởng đến giải quyết quan hệ thống
nhất - đa dạng trong phát triển môi trờng văn hoá quân sự ở các
trờng sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Việc xem xét các nhân tố ảnh hởng đến giải quyết quan hệ thống
nhất - đa dạng trong phát triển MTVHQS ở các trờng sĩ quan
16
Chơng 3
Tình hình, những nhân tố ảnh hởng v yêu cầu mới
giải quyết quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát
triển môi trờng văn hoá quân sự ở các trờng sĩ
quan quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
3.1. Tình hình giải quyết quan hệ thống nhất - đa dạng trong
phát triển môi trờng văn hoá quân sự ở các trờng sĩ quan
Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
3.1.1. Tình hình giải quyết quan hệ thống nhất - đa dạng theo
phơng thức định hình văn hoá nhằm phát triển môi trờng văn hoá
quân sự ở các trờng sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Đây là một thành công nổi bật của các nhà trờng trong thời gian
qua. Việc xác định đúng mô hình phát triển MTVHQS ở các trờng sĩ
quan là cơ sở để các nhà trờng từng mở rộng, chuẩn hoá và đa dạng
hoá các giá trị văn hoá, quan hệ văn hoá s phạm, các hình thái hoạt
động văn hoá và thiết chế văn hoá quân sự ngày càng phong phú, đa
dạng theo cả chiều dọc và chiều ngang, nhằm bắt kịp yêu cầu,
nhiệm vụ giáo dục - đào tạo. Tuy nhiên, trong nhận thức và tổ chức
thực hiện còn thiếu thống nhất, đặc biệt việc giải quyết quan hệ thống
nhất - đa dạng trong phát triển MTVHQS còn lúng túng
3.1.2. Tình hình giải quyết quan hệ thống nhất - đa dạng theo
phơng thức định hớng giá trị nhằm phát triển môi trờng văn hoá
quân sự ở các trờng sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Các cấp uỷ đảng, đội ngũ cán bộ chủ trì đã nhận thức đúng vị trí,
vai trò định hớng giá trị trong phát triển MTVHQS đối với thực hiện
nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, định hớng phát triển nhân cách quân
nhân. Vì thế đã có những chủ trơng, biện pháp sát đúng nhằm phát
triển MTVHQS ở nhà trờng, giữ vững ổn định chính trị t tởng,
từng bớc nâng cao chất lợng văn hoá đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ
9
Thứ hai, sự phát triển của văn hoá và MTVH vừa theo những những
qui luật chung, phổ biến của phát triển văn hoá, vừa theo những qui luật
đặc thù. Cùng với sự phát triển của xã hội, các nền văn hoá luôn có xu
hớng dung hợp, giao thoa lẫn nhau giữa tính phổ quát - bản sắc,
truyền thống - hiện đại, thống nhất - đa dạng, điều đó là hoàn toàn tự
nhiên và cần thiết để phát triển văn hoá.
Thứ ba, là một bộ phận đặc thù của văn hoá, MTVH xã hội, văn hoá
quân sự Việt Nam và MTVHQS cũng không nằm ngoài qui luật phát
triển chung ấy, nhng do đặc thù của tổ chức và hoạt động quân sự, cho
nên quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát triển văn hoá quân sự Việt
Nam và MTVHQS cũng bị tác động, chi phối bởi những hoạt động
quân sự đặc thù.
Tuy nhiên, cha có công trình khoa học nào đi sâu nghiên cứu có hệ
thống những vấn đề lý luận, thực tiễn luận án đặt ra. Vì thế việc lựa chọn,
nghiên cứu đề tài Quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát triển
MTVHQS ở các trờng sĩ quan QĐNDVN hiện nay là một vấn đề lý
luận - thực tiễn mới mẻ và cần thiết.
1.1.2. Tiếp cận quan hệ thống nhất - đa dạng của văn hoá, môi trờng
văn hoá và môi trờng văn hoá quân sự dới góc độ phơng pháp luận triết
học văn hoá
Phơng pháp tiếp cận quan niệm thống nhất - đa dạng của văn hoá,
MTVH, MTVHQS và MTVHQS ở các trờng sĩ quan hiện nay là đi từ
cái chung, cái phổ biến (văn hoá, MTVH) đến cái riêng, cái đặc thù
(MTVHQS) và cái cái đơn nhất (MTVHQS ở các trờng sĩ quan).
Theo đó, thống nhất văn hoá đợc hiểu là sự ràng buộc, nơng tựa
vào nhau, tác động qua lại, bổ sung cho nhau giữa các cộng đồng văn
hoá, các nền văn hoá theo những mô thức văn hoá nhất định nhằm bảo
đảm cho sự phát triển ổn định của nền văn hoá ấy, vừa tạo điều kiện cho
tất cả các khuynh hớng, sắc thái văn hoá của nhiều cộng đồng dân tộc
cùng c trú trên cùng một lãnh thổ thống nhất phát triển hài hoà trong
10
nền văn hoá ấy, đồng thời còn là sự kế thừa có chọn lọc các giá trị trong
các nền văn hoá khác trên cơ sở các giá trị truyền thống của dân tộc,
khẳng định diện mạo, cốt cách, truyền thống của mỗi dân tộc.
Đa dạng đợc hiểu theo ý nghĩa sự biểu hiện của nhiều dáng vẻ,
nhiều kiểu, loại, không đơn điệu. Đa dạng văn hoá trớc hết phản ánh
phản ánh tính đa dạng về dân tộc và tộc ngời, sắc thái văn hoá vùng,
miền (trình độ nhận thức, vốn sống, giao tiếp xã hội ), hơn nữa, còn
phản ánh trình độ văn hoá của mỗi cộng đồng, dân tộc cùng chung sống
trên một lãnh thổ thống nhất. Đa dạng văn hoá đã hàm chứa trong bản
thân nó thống nhất văn hoá và ngợc lại.
Thống nhất - đa dạng là thuộc tính bản chất có tính qui luật của
phát triển văn hoá xét theo cả chiều đồng đại lẫn theo chiều lịch đại.
Nguyên lý cơ bản đó trực tiếp quy định thống nhất - đa dạng của phát
triển MTVH. Vậy, MTVH là tổng hoà các giá trị văn hoá, quan hệ
văn hoá, cùng với những hoạt động nhằm thực hiện các giá trị ấy gắn
với các thiết chế tơng ứng trong một không gian và thời gian xác
định thờng xuyên tác động đến con ngời nhằm phát triển những
năng lực bản chất của con ngời (trí tuệ, năng lực hoạt động thực
tiễn, tình thơng ) theo những theo tiêu chí xã hội nhất định.
Hoạt động quân sự phản ánh một kiểu lao động xã hội đặc biệt, gắn với
con ngời và tổ chức quân sự trong một không - thời gian xác định, có
quan hệ mật thiết với môi trờng tự nhiên, xã hội bao quanh nó, và luôn
hàm chứa sâu sắc các giá trị nhân đạo và nhân văn, vì thế còn là MTVH.
Vậy, MTVHQS là tổng hoà các giá trị văn hoá, quan hệ văn hoá cùng
những hoạt động thực hiện giá trị ấy và các thiết chế tơng ứng gắn với
con ngời và tổ chức quân sự trong một không gian và thời gian xác định
thờng xuyên tác động đến quá trình phát triển những năng lực bản chất
của ngời quân nhân cách mạng theo tiêu chí xác định.
15
địa chính trị - t tởng, nâng cao chất lợng giáo dục - đào tạo đội
ngũ sĩ quan trong tình hình mới.
2.2.2. Tác động của quan hệ thống nhất - đa dạng đến phát triển
môi trờng văn hoá quân sự ở các trờng sĩ quan thông qua
phơng thức định hớng giá trị
Sự tác động này trớc hết góp phần giữ vững sự phát triển ổn định,
bền vững của MTVHQS ở các trờng sĩ quan, tạo trận địa chính trị t
tởng vững chắc trong từng con ngời, tổ chức. Hơn nữa, còn góp phần
xác lập và chuẩn hoá các giá trị văn hoá trong MTVHQS ở các trờng
sĩ quan trên cả ba chiều: chiều rộng, chiều sâu và tầm cao, góp phần
giảm thiểu tối đa các tác động ngợc chiều từ môi trờng xã hội.
2.2.3. Tác động của quan hệ thống nhất - đa dạng đến phát triển
môi trờng văn hoá quân sự ở các trờng sĩ quan thông qua
phơng thức thúc đẩy và kiềm toả văn hoá
Sự tác động thông qua phơng thức thúc đẩy và kiềm toả văn hoá
tạo ra hành lang pháp lý cho phép MTVHQS ở các trờng sĩ quan
giao lu và tiếp nhận các giá trị văn hoá trong những giới hạn và
cách thức nhất định không làm tổn hại hoặc phá vỡ các hệ giá trị cốt
lõi trong MTVHQS ở các trờng sĩ quan.
Sự tác động thông qua phơng thức này còn cho phép các nhà
trờng từng bớc chủ động đổi mới nội dung, chơng trình, qui trình,
phơng pháp dạy - học ngày càng phù hợp hơn với mục tiêu đào tạo.
Khắc phục đồng thời hai khuyng hớng: Tuyệt đối hoá thống nhất
hoặc tuyệt đối hoá đa dạng của MTVHQS ở các trờng sĩ quan.
14
ngang, theo những tiêu chí quân sự cụ thể, đồng thời tạo sự đồng bộ,
nhịp nhàng trong quản lý, điều hành và thực hiện nhiệm vụ. Làm tăng khả
năng tự đề kháng của MTVHQS ở các trờng sĩ quan trớc sự tác động
nhiều chiều từ phía xã hội.
2.1.3. Tác động của quan hệ thống nhất - đa dạng đến phát triển
hệ thống các hình thái hoạt động văn hoá quân sự.
Tác động của quan hệ thống nhất - đa dạng góp phần chuẩn hoá
và đa dạng hoá các hoạt động văn hoá trong MTVHQS ở các trờng
sĩ quan, tạo ra những điều kiện tốt nhất để chuyển hoá hệ thống tri
thức khoa học thành các giá trị văn hoá, thành kỹ năng, năng lực hoạt
động thực tiễn quân sự của quân nhân. Góp phần khắc phục những
mâu thuẫn nảy sinh trong giáo dục - đào tạo của nhà trờng.
2.1.4. Tác động của quan hệ thống nhất - đa dạng đến phát triển
hệ thống các thiết chế văn hoá quân sự.
Tác động của quan hệ thống nhất - đa dạng đến phát triển hệ
thống các thiết chế văn hoá quân sự đồng thời diễn ra ở cả thiết chế
lãnh đạo chỉ huy; thiết chế cơ sở vật chất - văn hoá và thiết chế tổ
chức thực hiện, góp phần tạo sự thống nhất, nhất quán trong lãnh
đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện, tạo sự phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng
có hiệu quả giữa mọi cấp, mọi cơ quan, đơn vị nhằm hớng đến thực
hiện thắng lợi nhiệm vụ giáo dục - đào tạo của nhà trờng.
2.2. Các phơng thức tác động của quan hệ thống nhất - đa
dạng đến phát triển môi trờng văn hoá quân sự ở các trờng sĩ
quan Quân đội nhân dân Việt Nam
2.2.1. Tác động của quan hệ thống nhất - đa dạng đến phát triển
môi trờng văn hoá quân sự ở các trờng sĩ quan thông qua
phơng thức định hình văn hoá
Đây là cơ sở để các nhà trờng xác định, lựa chọn mô hình phát
triển MTVHQS phù hợp với mục tiêu, yêu cầu đào tạo, đặc điểm văn
hoá, xã hội khu vực đóng quân. Nâng cao tính tự chủ, sáng tạo của
mỗi nhà trờng trong việc xác định và không ngừng tự điều chỉnh mô
hình đó cả về bề rộng, tầm cao và chiều sâu, góp phần củng cố trận
11
MTVHQS là sự thống nhất biện chứng giữa mục tiêu, lý tởng cách
mạng của Đảng với sự đa dạng về giá trị văn hoá hình thành nên hệ giá
trị đặc sắc kết tinh trong nhân cách Bộ đội Cụ Hồ.
MTVHQS phản ánh đặc thù quan hệ văn hoá quân sự trên cơ sở kỷ
luật tự giác, nghiêm minh vừa đề cao ý thức dân chủ, sáng tạo.
MTVHQS thể hiện đậm nét ở sự phản ánh những đặc trng bản chất
hoạt động văn hoá của con ngời và tổ chức quân sự.
MTVHQS thể hiện trực tiếp ở sự đòi hỏi hội tụ cả những phẩm chất,
năng lực cơ bản đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chung của quân
đội và những phẩm chất, năng lực chuyên biệt đáp ứng đòi hỏi của từng
chuyên môn quân sự.
1.2. Thực chất quan hệ thống nhất - đa dạng trong phát triển
môi trờng văn hoá quân sự ở các trờng sĩ quan Quân đội nhân
dân Việt Nam
1.2.1. Môi trờng văn hoá quân sự ở các trờng sĩ quan Quân
đội nhân dân Việt Nam
Về cấu trúc, MTVHQS ở các trờng sĩ quan cần đợc tiếp cận trên hai
bình diện: thứ nhất, xét theo tính chất tác động của môi trờng; thứ hai, xét
theo nhân tố cấu thành của môi trờng, từ đó thấy đợc sự thống nhất
trong khác biệt giữa MTVHQS ở các trờng sĩ quan với MTVHQS, cũng
nh của quá trình s phạm quân sự với quá trình s phạm chung.
Xét theo tính chất tác động của môi trờng, MTVHQS ở các
trờng sĩ quan thể hiện cả ba tính cách: môi trờng quân sự; MTVH
và môi trờng s phạm. Xét theo nhân tố cấu thành, MTVHQS ở các
trờng sĩ quan gồm bốn thành tố cơ bản: hệ thống các giá trị văn hoá; hệ
thống các quan hệ văn hoá; hệ thống các hình thái hoạt động văn hoá và
hệ thống các thiết chế văn hoá quân sự. Điều đó qui định đặc thù của
quá trình s phạm quân sự trong MTVHQS ở các trờng sĩ quan.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét