9
Biểu đồ 34: Số lợng ngời theo các bậc đào tạo 1986-2004
Biểu đồ 35: Tỷ lệ dân thành thị và nông thôn 1976-2000
Biểu đồ 36: Cầu lao động bổ sung với giả thiết tăng trởng kinh tế
7%/năm
Biểu đồ 37: Dân số trong độ tuổi lao động bổ sung theo thời gian
Biểu đồ 38: Dự báo dân số Việt Nam đến 2025
Biểu đồ 39: Sự biến động dân số hoạt động kinh tế theo thời gian
Biểu đồ 40: Dự báo cung-cầu lao động 2004-2025
Biểu đồ 41: Kỳ vọng thu nhập bình quân đầu ngời đến năm 2025
Chơng 3
Biểu đồ 42: Giá thực của vốn và lao động 1989-2004 (theo quí)
Bảng 8: Xác suất sống từ tuổi i đến tuổi i+1 (dân số Việt nam 2003)
Biểu đồ 43: Tỷ suất sinh theo tuổi của phụ nữ Việt nam 2000-2004
Biểu đồ 44: Tỷ lệ di c theo tuổi
Biểu đồ 45: Biến động của k(t) theo thời gian (quí)
Bảng 9: Số liệu chi tiết kết quả giải bài toán theo kịch bản 1
Bảng 10: Số liệu chi tiết kết quả giải bài toán theo kịch bản 2
90
91
95
96
97
97
98
99
120
122
123
125
137
139
140
7
TểM TT NHNG KT QU MI CA LUN N TIN S
Tờn ti: H thng mụ hỡnh ỏnh giỏ s phự hp ca quỏ trỡnh phỏt trin dõn s -
kinh t Vit Nam
Chuyờn ngnh: iu khin hc kinh t
Nghiờn cu sinh: Ngụ Vn Th
Ngi hng dn khoa hc
Ngi hng dn th nht: PGS.TS Hong ỡnh Tun
Ngi hng dn th hai: TS. Nguyn Th H
C s o to: Trng i hc Kinh t Quc dõn
Túm tt nhng kt qu mi ca lun ỏn
1- Lun ỏn ó h thng cú phõn tớch lch s hỡnh thnh cỏc mụ hỡnh kinh t- dõn s trờn
th gii. Cỏc phõn tớch ny ó phỏt hin mt s kt qu cú tớnh cht lớ lun nh: Kh nng
tip cn mụ hỡnh húa i vi quỏ trỡnh phỏt trin kinh t- dõn s; tớnh khoa hc v hn ch
ca cỏc mụ hỡnh c in. Mt kt lun quan trng l: Mt nn kinh t kh nng tớch ly
thp, vic tn dng cụng sut mỏy múc thit b, ti nguyờn cú th dn n mt mc cõn
bng Malthus ngy cng thp.
2- Phõn tớch lch s phỏt trin kinh t v dõn s Vit nam th k XX qua cỏch tip cn:
dõn s v kinh t l hai mt ca mt quỏ trỡnh phỏt trin kinh t xó hi. Thit lp c cỏc
quan h nh lng ca cỏc yu t dõn s v kinh t trong mt h thng mụ hỡnh ng v
c lng c cỏc phng trỡnh cu trỳc vi s liu 1989-2004, nh ú thc hin c cỏc
phõn tớch v d bỏo theo yu t v theo thi gian i vi mt s cỏc c trng ch yu ca
quỏ trỡnh phỏt trin dõn s- kinh t Vit nam.
3- Mụ hỡnh húa quan im n nh phỏt trin v phỏt trin trong s n nh bng
mt mụ hỡnh riờng vi li gii gii tớch v qu o phỏt trin ng l nghim ca mt
phng trỡnh vi phõn theo thi gian. xut c thut toỏn xỏc nh v ỏnh giỏ cỏc qu
o theo kch bn v a ra cỏc th nghim c th.
4- Lun ỏn ó a ra mt qui trỡnh mụ hỡnh húa ng vi mt s ln phng trỡnh cu
trỳc cú th ỏp dng chung cho nghiờn cu kinh t xó hi.
5- Lun ỏn cng a ra c nhng gi ý phỏt trin mụ hỡnh v mt lý thuyt cng nh
ỏp dng mụ hỡnh v cỏch tip cn i vi cỏc vựng, a phng.
Xỏc nhn Xỏc nhn Ngi gii trỡnh
ca c s o to ca ngi hng dn
Ngụ Vn Th
PGS.TS Hong ỡnh Tun
TS. Nguyn Th H
7
MC LC
Trang ph bỡa
Li cam oan
Mc lc
Danh mc cỏc biu , bng s
Phn m u
Tng quan v mụ hỡnh húa kinh t - dõn s
Chng 1: QUAN H KINH T DN S V TIP CN Mễ
HèNH HểA QU TRèNH DN S - KINH T
1- Nhng yu t c bn c trng cho quỏ trỡnh phỏt trin kinh t
2- Nhng yu t c bn c trng cho quỏ trỡnh phỏt trin dõn s
3- Quan h kinh t dõn s
4- S phỏt trin ca h thng mụ hỡnh dõn s - kinh t
Chng 2: PHN TCH THC TRNG QU TRèNH BIN
NG DN S VIT NAM TRONG CC THI K PHT
TRIN KINH T
1- Dõn s v bin ng dõn s
2- Bin ng dõn s Vit Nam
3- Tỏc ng ca cỏc yu t kinh t, xó hi n bin ng dõn s
4- Tỏc ng ca bin ng dõn s n cỏc quỏ trỡnh kinh t xó hi
5- Mt vi nhn xột
Chng 3: Mễ HèNH PH HP CA S PHT TRIN DN
S- KINH T VIT NAM
1- Mc tiờu v gii hn ca mụ hỡnh
2- Mụ hỡnh lý thuyt v phng phỏp c lng
3. Kt qu c lng v cỏc kim nh
4- Mụ hỡnh phự hp phỏt trin dõn s-kinh t v th nghim
KT LUN
1- Cỏc kt qu chớnh
2- Mt s kin ngh
3- Mt s hn ch v kh nng nghiờn cu tip theo
Danh mc cụng trỡnh khoa hc cú liờn quan
Ti liu tham kho
Ph lc
Trang
2
3
4
7
12
15
16
18
20
24
56
57
60
68
92
99
102
102
104
113
128
142
142
145
147
148
150
154
8
PHN M U
1- Lý do la chn ti
Lch s phỏt trin xó hi loi ngi biu hin qua hai quỏ trỡnh vn ng
ch yu l quỏ trỡnh sn xut ca ci vt cht v quỏ trỡnh phỏt trin dõn s.
Thụng thng, quỏ trỡnh khai thỏc t nhiờn to ra ca ci vt cht v tinh thn
c quan tõm mt cỏch thng xuyờn v ụi khi ngi ta quan nim quỏ trỡnh
ny th hin tin b xó hi. Dõn s v quỏ trỡnh dõn s c quan tõm ớt hn v
khụng ớt ngi cho rng ú l quỏ trỡnh th hai ca th gii. Thc t cú th
thy rng dõn c hay con ngi, i tng ca nhõn khu hc luụn l yu t
quyt nh mi din bin ca th gii t c i n hin i. Trong tng ho
cỏc mi quan h xột trờn cỏc khớa cnh khỏc nhau, dõn s v kinh t l hai quỏ
trỡnh to nờn ng lc ch yu phỏt trin xó hi. Ngy nay, khụng th cú bt k
mt chin lc phỏt trin kinh t no b qua yu t dõn s v ngc li. Vic
mụ hỡnh hoỏ cỏc quỏ trỡnh dõn s v cỏc quỏ trỡnh kinh t khụng cũn l hai lnh
vc khỏc nhau. Cỏc mụ hỡnh dõn s- kinh t tr thnh cụng c chung cho c
hai khoa hc v trong nhiu nghiờn cu ngi ta mc nhiờn coi hai vn ch
l hai yu t ca cựng mt h thng. Theo thi gian v khụng gian, tỏc ng v
s nh hng ca hai quỏ trỡnh kinh t v dõn s khụng nh nhau. Cn xõy
dng mt mụ hỡnh mụ t mt cỏch nh lng quan im phỏt trin phự hp v
cỏc quan h dõn s - kinh t. Vi mụ hỡnh ny cú th ỏnh giỏ c th nh
hng ln nhau ca cỏc yu t ti mi thi im cng nh trong thi k di,
xỏc lp qu o ca cỏc yu t tha món mc tiờu phỏt trin kinh t- xó hi
trong iu kin c th ca mt quc gia hay mt vựng. ú l lý do chớnh
nghiờn cu sinh chn ti H thng mụ hỡnh ỏnh giỏ s phự hp ca
quỏ trỡnh phỏt trin dõn s - kinh t Vit Nam cho lun ỏn ca mỡnh vi k
vng gúp mt phn nh vo vic s dng phng phỏp tip cn mụ hỡnh trong
9
nghiờn cu v hoch nh chớnh sỏch phỏt trin kinh t xó hi Vit Nam.
2- Mc ớch nghiờn cu ca lun ỏn
Lun ỏn tp trung ch yu vo cỏc vn sau:
a- Nghiờn cu h thng cụng c mụ hỡnh húa dõn s - kinh t v nhng
kt qu ó t c trong lnh vc ny. Vi cỏc phõn tớch sõu hn cỏc mụ hỡnh
cú tớnh lch s rỳt ra nhng vn cú tớnh phng phỏp lun v thc tin nhm
vn dng cho nghiờn cu c th ca mỡnh i vi dõn s kinh t Vit Nam.
b- H thng húa, mụ t v phõn tớch thng kờ quỏ trỡnh vn ng ca
dõn s - kinh t Vit Nam nhm nhn bit thc trng cỏc quan h cng nh
phỏt hin cỏc quan h cn v cú th mụ hỡnh húa. Cỏc phõn tớch ny cng giỳp
cho vic la chn cỏc lp mụ hỡnh toỏn hc phự hp khi xõy dng mụ hỡnh c
th i vi quỏ trỡnh phỏt trin dõn s-kinh t Vit Nam.
c- Mụ hỡnh húa quan im phỏt trin phự hp, thit lp mụ hỡnh ỏnh giỏ
s phự hp trong phỏt trin dõn s v kinh t t ú xut mụ hỡnh tớnh cỏc
ch tiờu o lng mc phự hp ca quỏ trỡnh phỏt trin dõn s- kinh t trong
quỏ trỡnh phỏt trin xó hi núi chung.
3- i tng, phm vi nghiờn cu
Lun ỏn cp n nhng vn chung ca quỏ trỡnh phỏt trin dõn s -
kinh t ca mt quc gia, vi t cỏch l mt thc th kinh t xó hi. Thụng qua
vic h thng húa cỏc mụ hỡnh ó c cỏc nh nghiờn cu xut v thc
nghim, nghiờn cu sinh cng thc hin phõn tớch cỏc quan h song hnh ca
hai quỏ trỡnh trong s phỏt trin chung ca xó hi.
cú th xem xột s phự hp ca cỏc mụ hỡnh ó cú v to lp mụ hỡnh
c th, lun ỏn ly thc trng phỏt trin kinh t-dõn s Vit Nam th k XX v
nhng nm u th k XXI lm c s liờn h gia lý thuyt v thc tin v lm
i tng cho vic xõy dng v kho cu mt mụ hỡnh c th.
10
Lun ỏn a ra cỏc phng phỏp v cụng c phõn tớch, thit lp mụ hỡnh
lý thuyt tng i y . Nhng ni dung ny cú th ỏp dng cho tỡnh trng
thụng tin hon ho. Tuy nhiờn, do nhng hn ch nht nh v ngun d liu,
lun ỏn cng chỳ ý n vic gii hn cỏc vn , cỏc quan h c xem xột
mc cú th kim nghim c. Cỏc yu t v quan h ch yu s c la
chn cho cỏc phõn tớch v mụ hỡnh húa, mt s yu t khụng th cú thụng tin
s c coi l xỏc nh trờn c s h thng s liu quc gia.
Mc dự lun ỏn hng ti mt mụ hỡnh c th v tng i y i
vi quỏ trỡnh dõn s- kinh t Vit Nam nhng cú nhng vn ca hai quỏ
trỡnh ny khụng th mụ hỡnh húa. Vỡ vy, cn cú nhng phõn tớch b sung bi
cỏc ngun thụng tin ngoi mụ hỡnh. Lun ỏn cng khụng cú iu kin xem xột
cỏc mt khỏc ca quỏ trỡnh dõn s v kinh t (nhng khớa cnh nhõn chng hc,
sinh hc, lch s-truyn thng; nhng khớa cnh cụng ngh-k thut ca sn
xut, ) m s vn ng ca chỳng khụng phi khụng cú nh hng n quan
h phỏt trin ca hai quỏ trỡnh ny nh hai mt ca mt h thng.
4- Phng phỏp nghiờn cu
Lun ỏn s dng cỏc nguyờn tc c bn ca phng phỏp duy vt bin
chng v duy vt lch s v coi õy l nn tng phng phỏp lun ca mi
phõn tớch v ỏnh giỏ cng nh vic la chn cỏc ni dung chi tit. Cỏc tip
cn vi mụ v v mụ c la chn cho mi vn nhm to nờn cỏch thc
nghiờn cu phự hp. Lun ỏn s dng ch yu cỏc phng phỏp thng kờ, mụ
hỡnh húa kinh t xó hi v kinh t lng trong vic phõn tớch, lng húa v xỏc
nh cỏc quan h cng nh s vn ng ca cỏc yu t tham gia cu thnh mụ
hỡnh. Phng phỏp tip cn ng thỏi cng c s dng cho mt s phõn tớch
cn thit.
11
5- Nhng úng gúp ca lun ỏn
Nhng úng gúp chớnh ca lun ỏn:
- H thng húa quỏ trỡnh lch s phỏt trin cỏc mụ hỡnh dõn s- kinh t
v nhng kt qu ch yu nhn c t cỏc mụ hỡnh ny. T ú rỳt ra nhng
xu th cú tớnh cht phng phỏp lun khi phỏt trin h thng mụ hỡnh i vi
mt h ng, phc tp. Kt qu ny cú th gi ý v phng phỏp tip cn cho
cỏc lp mụ hỡnh tng t vi c ch ng v tỏc ng ng thi.
- Xỏc lp v phõn tớch quan h cú tớnh qui lut ch yu ca cỏc mt trong
quỏ trỡnh phỏt trin kinh t - dõn s v s tn ti, biu hin ca chỳng trong
trng hp Vit Nam. Phỏt hin v phõn tớch nhng khỏc bit ó cú trong iu
kin lch s c th.
- Trờn c s chin lc phỏt trin kinh t xó hi Vit Nam, la chn
tiờu thc ỏnh giỏ s phự hp. Vn dng tip cn h thng v cỏc tip cn mụ
hỡnh húa toỏn hc thit lp mụ hỡnh phự hp ca s phỏt trin dõn s- kinh t
Vit Nam. Mụ hỡnh ny mụ t ng thi quan h gia cỏc yu t kinh t v cỏc
yu t dõn s, ni sinh húa cỏc yu t nhm phỏt hin cỏc quan h ng v
tim n trong quỏ trỡnh phỏt trin kinh t xó hi. S dng mụ hỡnh cú th
xut mt cỏch o lng v cỏc tiờu chớ o s phự hp ca hai quỏ trỡnh kinh t
v dõn s trong quỏ trỡnh phỏt trin xó hi.
- La chn cỏc phng phỏp v cụng c phõn tớch nh lng cỏc yu t
v cỏc mi quan h cho mt mụ hỡnh trong iu kin thụng tin khụng y .
6- Kt cu ca lun ỏn
Tờn lun ỏn: H thng mụ hỡnh ỏnh giỏ s phự hp ca quỏ trỡnh
phỏt trin dõn s - kinh t Vit Nam
Ngoi phn m u, tng quan, kt lun, cỏc ph lc v danh mc ti
liu tham kho, ni dung lun ỏn cú 3 chng:
12
Chng 1: Quan h dõn s kinh t v tip cn mụ hỡnh húa quỏ trỡnh kinh t -
dõn s.
Chng 2: Phõn tớch thc trng quỏ trỡnh bin ng dõn s Vit Nam trong
cỏc thi k phỏt trin kinh t.
Chng 3: Mụ hỡnh phự hp ca s phỏt trin dõn s- kinh t Vit Nam.
7- Ngun s liu
Lun ỏn s dng s liu t cỏc ngun ch yu sau:
- http://www.unfpa.org: Trang WEB qu dõn s liờn hp quc.
- Tng cc thng kờ Vit nam: S liu thng kờ Vit Nam th k XX.
- Tng cc thng kờ Vit nam: S liu kho sỏt mc sng dõn c Vit
Nam 1998, 2002.
- Tng cc thng kờ Vit nam: S liu iu tra bin ng dõn s 2001-
2004.
- B Lao ng-thng binh v xó hi: iu tra lao ng vic lm hng
nm.
Ngoi ra mt s s liu tng hp nhn c t cỏc bỏo cỏo thng niờn t
cỏc trang thụng tin in t ca cỏc B, Ngnh, Viờn nghiờn cu trc thuc Nh
nc Vit nam.
13
TNG QUAN V Mễ HèNH HểA KINH T - DN S
Nghiờn cu kinh t v dõn s nh tip cn mụ hỡnh húa ra i t nhng
nm cui th k 17 u th k 18. Tuy nhiờn, mụ hỡnh húa tr thnh mt
phng phỏp c ng dng rng rói v cú nhiu kt qu ỏng ghi nhn trong
nghiờn cu kinh t - dõn s c ỏnh du bi cỏc cụng trỡnh ca Thomas
Robert Malthus
1
v cỏc hc trũ ca ụng vo nhng nm 50 ca th k 18. Vi
s phỏt trin ca cỏc phng phỏp mụ hỡnh húa toỏn hc v phõn tớch nh
lng cỏc nghiờn cu dõn s, kinh t v kinh t - dõn s ngy cng c chỳ ý
hn. Lun ỏn cú th tng lc tip cn mụ hỡnh húa qua mt s thi k vi
nhng c im khỏc nhau ca cỏch tip cn ny.
Cú th núi xut phỏt im ca mụ hỡnh húa kinh t-dõn s chớnh l cỏc
mụ hỡnh ca T.R Malthus vi tip cn v mụ v quan h gia gim mc sng
v tng dõn s trong iu kin nc Anh t th k 15 n th k 18. T.R
Malthus ó mụ hỡnh húa thng kờ quan h kinh t- dõn s v ch ra mt hin
trng ng, nh lng cho tng lai ca nhõn loi lỳc by gi. Cỏc nghiờn
cu lý thuyt nh mụ hỡnh sut hn 1 th k sau ú ó tp trung phõn tớch, mụ
hỡnh húa cỏc yu t, cỏc quan h dõn s- kinh t tỡm con ng thúat khi
tỡnh trng T.R Malthus nờu ra. Nghiờn cu chi tit hn gii thớch rừ rng hn
nhng kt lun t cỏc lp mụ hỡnh ny, phỏt hin kt lun mi v tỡm ra xu th
ch yu cng nh kh nng vn dng tip cn mụ hỡnh cho iu kin c th
Vit nam c trỡnh by chi tit chng 1 ca lun ỏn.
Vi nhng kt qu ca cỏc nh khoa hc trong lnh vc ny v s ra i
ca lý thuyt h thng ng dng trong nghiờn cu kinh t xó hi, dõn s khụng
cũn l mt vn riờng ca mt khoa hc c lp. Trờn phm vi cỏc quc gia
cng nh khu vc v ton cu cỏc chin lc phỏt trin kinh t-xó hi khụng
th khụng chỳ trng n chin lc phỏt trin dõn s. c bit sau th chin
1
Thomas Robert Malthus: Essai sur le principe de population
14
th II, vi s ra i ca t chc Liờn hip quc trong ú cú Qu dõn s liờn
hip quc hu ht cỏc khớa cnh ca quỏ trỡnh dõn s c nghiờn cu, trong
ú tip cn mụ hỡnh húa úng mt vai trũ quan trng. Mụ hỡnh húa dõn s tp
trung vo mụ t, kim chng v phõn tớch cỏc c trng ca nhõn khu hc v
cỏc quan h ca cỏc c trng ú. Cỏc kt qu nghiờn cu ni bt nht l
nghiờn cu cỏc qui lut v sinh, cht, di c v cỏc yu t tỏc ng n cỏc hin
tng ny. Cỏc mụ hỡnh v quỏ dõn s cng chim mt v trớ ỏng k trong
cỏc nghiờn cu ca nhng nm gia th k XX. Cựng vi s phỏt trin ca
kinh t xó hi, quỏ trỡnh dõn s ngy cng tr nờn quan trng trong s phỏt
trin chung. Nhiu nghiờn cu khỏc nhau ó tp trung phỏt hin, phõn tớch cỏc
quan h tỏc ng qua li ca cỏc c trng ca quỏ trỡnh dõn s v cỏc c
trng kinh t- xó hi. Ngy nay, cỏc mụ hỡnh d bỏo dõn s theo yu t ó
c s dng nh cỏc cụng c thụng dng cỏc quc gia. Qu dõn s liờn hp
quc ó ph bin rng rói cỏc mụ hỡnh c tin hc húa di dng cỏc phn
mm chuyờn dng nh: Population; IDB (International Data Base), . . Hng
nm C quan d bỏo dõn s liờn hp quc cung cp d bỏo chung v d bỏo
cỏc yu t ca quỏ trỡnh dõn s th gii v hu ht cỏc quc gia (tng s dõn, t
l tng dõn s, tng t sut sinh, tui th trung bỡnh, ). Ngoi ra, trong hu
ht cỏc nghiờn cu kinh t-xó hi cp vựng, lónh th hay quc gia dõn s l
mt b phn cu thnh ca kinh t xó hi. Kinh t v dõn s ó lng ghộp trong
mt mụ hỡnh, theo cu trỳc tng ng vi quỏ trỡnh vn ng kinh t - xó hi
c th.
Vit nam khoa hc dõn s v nghiờn cu kinh t - dõn s ch c
quan tõm vo nhng nm cui th k XX. Cỏc nghiờn cu nhõn khu hc s
dng cụng c mụ hỡnh húa trc tiờn trong vic d bỏo dõn s nh mt quỏ
trỡnh c lp theo thi gian. Cỏc t chc v nhiu cỏ nhõn ó xõy dng mụ
hỡnh v quan h ca chớnh cỏc yu t trong quỏ trỡnh dõn s nh t l sinh theo
tui, tng t sut sinh v t l cht tr em, ; mụ hỡnh phõn tớch tỏc ng ca
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét