CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
ACB Ngân hàng TM CP Á Châu
DN Doanh nghiệp
DV Dịch vụ
GDĐB Giao dịch đảm bảo
HĐQT Hội đồng quản trị
HTTVV Hình thành từ vốn vay
KD Kinh doanh
KH Khách hàng
PGD Phòng giao dịch
MHB Ngân hàng phát triển nhà Đồng bằng sông cửu long
MHB CT Ngân hàng phát triển nhà Đồng bằng sông cửu long Cần Thơ
NH Ngân hàng
NHCT Ngân hàng công thương
NHĐT Ngân hàng đầu tư và phát triển
NHNN Ngân hàng nhà nước
NHNo Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn
NHTM CP Ngân hàng thương mại cổ phần
SP Sản phẩm
SXKD Sản xuất kinh doanh
TCTD Tổ chức tín dụng
TD Tín dụng
TM Thương mại
TP Thành phố
TNMT Tài nguyên môi trường
TSĐB Tài sản đảm bảo
VCB Ngân hàng ngoại thương
VĐH Vốn điều hòa
VHĐ Vốn huy động
XNK Xuất nhập khẩu
BẢNG BIỂU
Bảng 2.1a Thị phần vốn huy động các TCTD trên địa bàn Cần Thơ.
Bảng 2.1b Thị phần vốn tín dụng các TCTD trên địa bàn Cần Thơ.
Bảng 2.2 Thị phần của một số NHTM trên địa bàn Cần Thơ.
Bảng 2.3 Mô hình tổ chức của MHB Cần Thơ
Bảng 2.4 Tình hình mạng lưới của các TCTD trên địa bàn Cần Thơ
Bảng 2.5 Tình hình nguồn vốn của MHB Cần Thơ
Bảng 2.6 Tình hình sử dụ
ng vốn của MHB Cần Thơ
Bảng 2.7 So sánh tỷ lệ nợ xấu của MHB Cần Thơ với tỷ lệ chung trên địa bàn
Bảng 2.8 Kết quả hoạt động kinh doanh của MHB Cần Thơ
Bảng 2.9 Tỷ lệ tăng, giảm chi phí VHĐ & VĐH tại MHB Cần Thơ
Bảng 2.10 Tỷ lệ tăng trưởng lợi nhuận tại MHB Cần Thơ
Bảng 2.11 So sánh chất lượng ho
ạt động của một số NHTM tại Cần Thơ
Phụ lục 01 Thống kê các NHTM và mạng lưới chi nhánh trên địa bàn Cần Thơ đến
31/12/2007.
Phụ lục 02 Tổng hợp kết quả khảo sát năng lực cạnh tranh của MHB Cần Thơ.
Phụ lục 03 Vốn huy động của một số NHTM trên địa bàn Cần Thơ.
Phụ lục 04 Dư nợ của một số NHTM trên đị
a bàn Cần Thơ.
Phụ lục 05 Doanh số cho vay của một số NHTM trên địa bàn Cần Thơ.
Phụ lục 06 Doanh số thu nợ của một số NHTM trên địa bàn Cần Thơ.
Phụ lục 07 Tình hình nợ quá hạn & nợ xấu của một số NHTM trên địa bàn Cần Thơ.
Phụ lục 08 Tình hình tài chính của một số NHTM trên địa bàn Cần Thơ.
Phụ lục 09 Dư nợ cho vay theo đối tượng tạ
i MHB Cần Thơ.
LỜI MỞ ĐẦU
1- Lý do chọn đề tài
Qua 22 năm đổi mới và hội nhập, vị thế của Việt Nam (VN) trên trường quốc tế
ngày càng tăng, đặc biệt từ khi VN trở thành thành viên chính thức thứ 150 của tổ
chức thương mại thế giới (WTO), quá trình đổi mới ngày càng toàn diện hơn, rõ nét
hơn, đầy đủ hơn và tốc độ càng nhanh hơn, cùng với sự phát triển của cả nước, hệ
thống NH
đã thay đổi cơ bản, nhất là việc hình thành hệ thống NH 02 cấp, phân định
rõ chức năng quản lý nhà nước của NHNN và chức năng kinh doanh tiền tệ tín dụng –
NH của các TCTD, hoạt động của các NH đã góp phần tích cực trong kiềm chế lạm
phát, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, góp phần vào việc đầu tư chuyển dịch cơ cấu kinh
tế theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nướ
c.
Bên cạnh đó, hoạt động của hệ thống NH trong những năm qua, vẫn còn một số
hạn chế “Hệ thống chính sách, pháp luật về tiền tệ và hoạt động ngân hàng chưa đáp
ứng được yêu cầu đổi mới triệt để, … sức cạnh tranh và hiệu quả kinh doanh của hệ
thống ngân hàng Việt Nam còn yếu…” (trích phát biểu của Thủ Tướng Phan Văn
Khải tại buổ
i lễ kỷ niệm 55 năm ngày thành lập ngành NH Việt Nam), ảnh hưởng
không nhỏ đến chất lượng hoạt động của ngành NH. Trong đàm phán về Việt Nam gia
nhập WTO, lĩnh vực hoạt động tài chính - NH là một trong những lĩnh vực được cam
kết mở cửa mạnh mẽ trong thời gian tới, các NH nước ngoài sẽ được phép hoạt động
tại Việt Nam, được đối xử ngang bằng theo nguyên tắc tố
i huệ quốc của WTO. Khi đó,
các NH VN sẽ gặp những đối thủ mạnh (về thương hiệu, vốn, công nghệ, nhân lực,
kinh nghiệm, sản phẩm…) tại thị trường VN. Ngay lúc này, các NH VN cần chuẩn bị
để đối mặt với các đối thủ này, trong đó Ngân hàng phát triển nhà đồng bằng sông Cửu
long chi nhánh Cần Thơ (MHB Cần Thơ) cũng cần có chiến lược cụ thể rõ ràng để xác
định vị
thế của mình trong xu hướng hội nhập.
Là một thành viên của MHB Cần Thơ, với kỳ vọng hoạt động MHB Cần Thơ
ngày càng hiệu quả hơn, góp phần vào sự tăng trưởng ổn định, bền vững và lâu dài của
ngành và của nền kinh tế, nên tác giả chọn đề tài: NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH
TRANH TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA MHB CẦN THƠ TRONG THỜI KỲ HỘI
NHẬP VÀ PHÁT TRIỂN để nghiên cứu làm luận văn tốt nghiệp.
2- Mục tiêu nghiên cứu:
- Phân tích thực trạng và đánh giá những khó khăn, tồn tại vướng mắc của MHB
Cần Thơ trong hoạt động kinh doanh trong những năm qua.
- Từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và định hướng
nâng cao hiệu quả hoạ
t động của MHB Cần Thơ trong tình hình mới.
3- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu là các vấn đề liên quan đến năng lực cạnh tranh
của MHB Cần Thơ về mặt lý luận và thực tiễn trên địa bàn Cần Thơ.
4- Phương pháp nghiên cứu
Nội dung của luận văn được nghiên cứu theo phương pháp: thu thập số liệu thống
kê, tổng hợp, phân tích và so sánh sự biến độ
ng của MHB Cần Thơ với một số NHTM
cùng địa bàn từ năm 2005 đến 2007.
5- Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
Xác định vị thế cạnh tranh của MHB trên địa bàn Cần Thơ trong giai đoạn hội
nhập kinh tế, rút kinh nghiệm trong hoạt động thời gian qua, nghiên cứu vận dụng vào
hoàn cảnh cụ thể trong tình hình mới, từ đó đưa ra những giải pháp xây dựng chiến
lược nâng cao năng l
ực cạnh tranh của MHB Cần Thơ trong thời gian tới.
6- Nội dung nghiên cứu
Nội dung chủ yếu của luận văn gồm 3 chương
Chương 1: Cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam trong
thời kỳ hội nhập.
Chương 2: Thực trạng năng lực cạnh tranh của MHB và các NHTM trên địa bàn
Cần Thơ thời gian qua.
Chương 3: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của MHB Cần Thơ trong giai
đoạn hội nhập và phát triển.
.
1
CHƯƠNG 1
CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP
1.1 NHỮNG CAM KẾT CỦA VIỆT NAM LIÊN QUAN LĨNH VỰC NGÂN
HÀNG TRONG ĐÀM PHÁN GIA NHẬP WTO
1.1.1 Các cam kết về ngoại hối và thanh toán
1.1.1.1 Đối với giao dịch vãng lai
- Biện pháp kiểm soát giao dịch vãng lai được tự do, quy định tạm thời phải
kết hối ngoại tệ tập trung ngoại tệ vào hệ thống NH để
đáp ứng các nhu cầu thiết
yếu về ngoại tệ cho nền kinh tế và nới lỏng dần khi tình hình kinh tế được cải thiện.
- Biện pháp quản lý ngoại hối chỉ được áp dụng trong những trường hợp ngoại
lệ, do Chính phủ VN quyết định, nhằm duy trì an ninh tài chính và tiền tệ quốc gia.
- Các hạn chế đối với giao dịch vãng lai được bãi bỏ và không duy trì bất kỳ
biện pháp nào trái với các cam kết v
ề các dịch vụ NH, các dịch vụ tài chính khác
cũng như về thanh toán giao dịch vãng lai và chuyển tiền quốc tế.
1.1.1.2 Đối với các giao dịch vốn:
- Nới lỏng các giao dịch chuyển vốn của các nhà đầu tư nước ngoài vào VN
và việc vay, hoàn trả nợ vay nước ngoài của các tổ chức cư trú; chỉ duy trì một số
hạn chế về các giao dịch chuyển vốn ra nước ngoài để đầu tư của các t
ổ chức cư trú,
việc chuyển vốn này phải được các cơ quan có thẩm quyền cho phép và phải trong
phạm vi số ngoại tệ thuộc sở hữu của các tổ chức này, các giao dịch này phải đăng
ký với NHNN VN.
- Các DN được tự do ký các hợp đồng vay nước ngoài, theo nghị định
134/2005/NĐ-CP (1/11/2005), nghĩa vụ đăng ký các hợp đồng trung dài hạn với
NHNN là vấn đề có tính thủ tục để phục vụ
cho các mục đích thống kê giám sát
hoạt động vay nợ trung dài hạn nước ngoài của các DN và phối hợp với Bộ tài
chính để bảo đảm các khoản nợ nước ngoài của quốc gia trong phạm vi an toàn.
2
- Đối với việc hoàn trả các khoản vay, các khoản đầu tư vốn ra nước ngoài của
các DN, phải đáp ứng các điều kiện về giấy phép đầu tư ra nước ngoài, mở tài
khoản ngoại tệ, và các giao dịch chuyển vốn đầu tư, các giấy tờ cần thiết để xin giấy
phép đầu tư ra nước ngoài.
- Các DN được phép đầu tư ra nước ngoài, có thể chuyển lợi nhu
ận có được từ
các khoản đầu tư của họ tại VN ra bất cứ nơi nào ở nước ngoài, hoặc có thể mở các
tài khoản ngoại tệ để thực hiện vay nước ngoài trung dài hạn, được phép mở tài
khoản ngoại tệ cho các hoạt động khác trong các trường hợp đặc biệt.
- Các hạn chế để bảo đảm an toàn cán cân thanh toán được xem xét áp dụng
khi Việt Nam gặp phải những khó khăn v
ề cán cân thanh toán quốc tế, các quy định
về ngoại hối của Việt Nam được IMF rà soát mỗi năm một lần.
- Về cân đối ngoại tệ: chính phủ xem xét cân đối nhu cầu ngoại tệ cho các nhà
đầu tư nước ngoài đầu tư vào các dự án đặc biệt trong các chương trình của chính
phủ; hỗ trợ cân đối ngoại tệ cho các dự án cơ sở hạ tầng và một số dự án quan trọng
khác, trong trườ
ng hợp các NH được phép giao dịch ngoại hối nhưng không thể đáp
ứng yêu cầu về ngoại tệ.
1.1.2 Các cam kết về chính sách thương mại dịch vụ liên quan đến NH
Các TCTD nước ngoài được hoạt động tại VN dưới các hình thức và thời gian
- Văn phòng đại diện chi nhánh NH nước ngoài: thời hạn hoạt động không
được vượt quá thời hạn hoạt động của chi nhánh NH nước ngoài này.
- NH liên doanh, NH 100% vốn nước ngoài: thời hạn ho
ạt động không quá 99
năm và không được vượt quá thời hạn hoạt động của NH mẹ ở nước ngoài.
- Cty tài chính liên doanh, Cty tài chính 100% vốn nước ngoài; Cty cho thuê
tài chính liên doanh, Cty cho thuê tài chính 100% vốn nước ngoài: thời hạn là 50
năm, các giấy phép hoạt động này có thể được gia hạn.
Vốn góp của bên nước ngoài vào một NH liên doanh hoạt động với tư cách
của một NHTM không được vượt 50% vốn điều lệ của NH; vốn góp của bên nước
ngoài vào mộ
t TCTD phi NH liên doanh cần phải đạt ít nhất là 30% vốn điều lệ.
3
Tổng mức cổ phần của các tổ chức và cá nhân nước ngoài được giới hạn ở mức
30% vốn điều lệ của một NHTM CP VN.
Từ ngày 1/4/2007, các TCTD nước ngoài được phép mở chi nhánh tại VN
theo các điều kiện:
- Một NHTM nước ngoài muốn mở chi nhánh tại VN, NH mẹ phải có tổng tài
sản hơn 20 tỷ USD vào cuối năm trước thời điểm nộp đơn xin mở
chi nhánh.
- Thành lập một NH liên doanh hoặc NH 100% vốn nước ngoài, NH mẹ phải
có tổng tài sản hơn 10 tỷ USD vào cuối năm trước thời điểm nộp đơn xin mở NH.
- Với Cty tài chính 100% vốn nước ngoài, phải có tổng tài sản có hơn 10 tỷ
USD vào cuối năm trước thời điểm nộp đơn.
Các điều kiện đối với các chi nhánh NH nước ngoài và các NH 100% vốn
nước ngoài sẽ được áp dụng trên c
ơ sở không phân biệt đối xử.
Về tham gia cổ phần: Việt Nam có thể hạn chế việc tham gia cổ phần của các
TCTD nước ngoài tại các NHTM quốc doanh của VN được cổ phần hoá như mức
tham gia cổ phần của các NH VN.
Việc góp vốn (hình thức mua cổ phần), tổng số cổ phần được phép nắm giữ
bởi các thể nhân và pháp nhân nước ngoài tại mỗi NHTMCP VN không được vượt
quá 30% vố
n điều lệ của NH.
1.1.3 Những sản phẩm và dịch vụ ngân hàng được cam kết
Các cam kết về dịch vụ NH, các dịch vụ tài chính khác được thực hiện phù
hợp với các luật và các qui định liên quan được ban hành bởi các cơ quan có thẩm
quyền của Việt Nam và theo nguyên tắc chung, trên cơ sở không phân biệt đối xử.
Những sản phẩm, dịch vụ đã cam kết:
(1) Nhận tiền gử
i và các khoản phải trả khác từ công chúng.
(2) Cho vay dưới tất cả các hình thức, bao gồm TD tiêu dùng, TD cầm cố thế
chấp, bao thanh toán và tài trợ giao dịch TM.
(3) Thuê mua tài chính.
(4) Mọi dịch vụ thanh toán và chuyển tiền, bao gồm thẻ TD, thẻ thanh toán và
thẻ nợ, séc du lịch và hối phiếu NH.
4
(5) Bảo lãnh và cam kết.
(6) Kinh doanh trên tài khoản của mình hoặc của KH, tại sở giao dịch, trên thị
trường giao dịch thoả thuận hoặc bằng cách khác, như: công cụ thị trường tiền tệ
(gồm: séc, hối phiếu, chứng chỉ tiền gửi); ngoại hối; các công cụ tỷ giá và lãi suất,
(gồm: các sản phẩm như hợp đồng hoán đổi, hợp đồng kỳ hạn); vàng nén.
(7) Môi giới tiề
n tệ.
(8) Quản lý tài sản, như quản lý tiền mặt hoặc danh mục đầu tư, mọi hình thức
quản lý đầu tư tập thể, quản lý quỹ hưu trí, các dịch vụ lưu ký và tín thác.
(9) Các dịch vụ thanh toán và bù trừ tài sản tài chính, (gồm: chứng khoán, các
sản phẩm phái sinh, và các công cụ chuyển nhượng khác).
(10) Cung cấp và chuyển giao thông tin tài chính, và xử lý dữ liệu tài chính và
phần mềm liên quan của các nhà cung cấp dịch vụ tài chính khác.
(l1) Các dị
ch vụ tư vấn, trung gian môi giới và các dịch vụ tài chính phụ trợ
khác đối với tất cả các hoạt động được nêu từ các tiểu mục (1) đến (10), kể cả tham
chiếu và phân tích TD, nghiên cứu và tư vấn đầu tư và danh mục đầu tư, tư vấn về
mua lại và về tái cơ cấu và chiến lược DN.
1.1.4 Về lộ trình cung cấp các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng
Kể từ
khi gia nhập, các TCTD nước ngoài được phép phát hành thẻ TD trên
cơ sở đối xử quốc gia, và trong vòng 5 năm Việt Nam có thể hạn chế quyền của chi
nhánh NH nước ngoài, được nhận tiền gửi bằng VND từ các thể nhân VN mà NH
không có quan hệ TD theo tỷ lệ trên mức vốn được cấp của chi nhánh phù hợp với
lộ trình sau:
Ngày 1/1/2007: 650% vốn pháp định được cấp.
Ngày 1/1/2008: 800% vốn pháp định được cấp.
Ngày 1/1/2009: 900% vốn pháp định được cấ
p.
Ngày 1/1/2010: 1000% vốn pháp định được cấp.
Ngày 1/1/2011: Đối xử quốc gia đầy đủ.
5
1.2. CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG QUÁ TRÌNH
HỘI NHẬP CỦA CÁC NHTM VIỆT NAM
1.2.1 Khái niệm về cạnh tranh & năng lực cạnh tranh
1.2.1.1 Khái niệm về cạnh tranh:
Cạnh tranh là một hiện tượng gắn liền với kinh tế thị trường, khái niệm cạnh
tranh đã xuất hiện trong quá trình hình thành và phát triển sản xuất, trao đổi hàng
hoá và phát triển kinh tế thị trường.
Có nhiều quan điểm khác nhau khi nói về cạnh tranh, theo từ
điển KD của
Anh, cạnh tranh được hiểu là “Sự ganh đua, kình địch giữa các nhà KD trên thị
trường nhằm tranh giành cùng một loại tài nguyên sản xuất hoặc cùng một loại KH
về phía mình”. Theo quan điểm này, cạnh tranh được hiểu là các mối quan hệ kinh
tế, ở đó các chủ thể kinh tế ganh đua nhau tìm mọi biện pháp để đạt mục tiêu kinh tế
của mình, thông thường là chiếm lĩnh thị trường, giành lấ
y KH cũng như các điều
kiện sản xuất, thị trường có lợi nhất.
Cạnh tranh xuất phát từ hai điều kiện cơ bản là phân công lao động xã hội và
tính đa nguyên chủ thể lợi ích kinh tế, điều này làm xuất hiện các cuộc đấu tranh
giành lợi ích kinh tế giữa người sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ và các tổ chức
trung gian, thực hiện phân phối lại các sả
n phẩm hàng hóa, dịch vụ. Cuộc đấu tranh
này dựa trên sức mạnh về tài chính, kỹ thuật công nghệ, chất lượng đội ngũ lao
động, quy mô hoạt động của từng chủ thể. Mục đích cuối cùng của các chủ thể kinh
tế trong quá trình cạnh tranh là tối đa hoá lợi ích, với người sản xuất KD là lợi
nhuận và với người tiêu dùng là tiện ích tiêu dùng.
1.2.1.2. Năng lực cạnh tranh:
Năng lự
c cạnh tranh là thuật ngữ ngày càng được sử dụng rộng rãi nhưng đến
nay vẫn là khái niệm chung chung và khó đo lường, theo từ điển thuật ngữ kinh tế
học, “năng lực cạnh tranh là khả năng giành được thị phần lớn trước các đối thủ
cạnh tranh trên thị trường, kể cả khả năng giành lại một phần hay toàn bộ thị phần
của đồng nghiệp”.
6
Theo Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) định nghĩa: “năng lực
cạnh tranh là khả năng của các công ty, các ngành, các vùng, các quốc gia hoặc khu
vực siêu quốc gia trong việc tạo ra việc làm và thu nhập cao hơn trong điều kiện
cạnh tranh quốc tế trên cơ sở bền vững”.
1.2.1.3. Những đặc thù trong cạnh tranh của NHTM
Như các doanh nghiệp khác trong kinh tế thị trường, các NHTM luôn phải đối
mặt với cạnh tranh t
ừ các đối thủ để tranh giành thị phần lẫn nhau. Nhưng so với
các loại hình kinh tế khác, cạnh tranh trong lĩnh vực NH có những đặc thù riêng:
- Do hoạt động NH mang tính hệ thống rất cao, nếu năng lực cạnh tranh của
một NH yếu dẫn đến khó khăn, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường tiền tệ, và có
thể ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế. Vì vậ
y, hoạt động cạnh tranh của các NH phải
tuân thủ theo pháp luật.
- Hoạt động NH có liên quan đến nhiều tổ chức kinh tế, chính trị, xã hội và các
cá nhân. Nếu một NH bị đỗ vỡ sẽ ảnh hưởng đến các NH khác. Vì thế trong hoạt
động của các NH, đi liền với cạnh tranh lẫn nhau là sự hợp tác với nhau nhằm
hướng đến một môi trường cạnh tranh lành mạnh hơn.
- Từ 02 đặc thù trên, để
tránh những nguy cơ đỗ vỡ cả hệ thống, NHTW phải
có sự giám sát chặt chẽ thị trường tiền tệ, nhằm có những giải pháp can thiệp kịp
thời tránh những yếu tố có thể làm suy yếu và thôn tính lẫn nhau trong hoạt động
của các NHTM.
- Mặt khác, hoạt động NH không giới hạn phạm vi trong nước mà liên quan
đến các nước khác trong hoạt động kinh tế đối ngoại. Do vậy hoạt động của NH còn
chịu sự chi phối của các yếu tố nước ngoài. Vì thế, sự cạnh tranh của các NHTM
đòi hỏi nhũng chuẩn mực rất cao và cần phải tuân thủ nghiêm.
1.2.1.4. Các chỉ tiêu phản ánh năng lực cạnh tranh của NHTM
Năng lực tài chính
Tốc độ tăng trưởng vốn bình quân phải trên 10%/năm, các NHTM đều phải có
tỷ lệ vốn tối thiểu tương ứng với tài sản sinh lời. Để
đánh giá chỉ tiêu này, thường
người ta đánh giá thông qua quy mô vốn chủ sở hữu và quy mô tài sản có của NH.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét